سرنوشت خانواده و ارزش‌های انسانی در «داستان‌های دُن» میخائیل شولوخوف

نویسندگان

پروانه راداندیش^۱ · استادیار زبان روسی، گروه زبان و ادبیات روسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
ORCID: 0000-0002-8152-2059 · radandish@ut.ac.ir

محسن بیگی^۲ · دکتری زبان روسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
ORCID: 0009-0002-0296-7170 · mohsenbeigisat@yahoo.com

چکیده

میخائیل شولوخوف (۱۹۰۵-۱۹۸۴)، نویسندۀ بزرگ روس و برندۀ جایزۀ نوبل ادبی، در مجموعۀ «داستان‌های دُن» (۱۹۲۶) تصویری واقع‌گرا و تکان‌دهنده از فروپاشی خانواده‌های قزاق دُن‌نشین در جنگ داخلی ۱۹۱۷-۱۹۲۲ ارائه می‌دهد. مسئلۀ اصلی مقاله حاضر آن است که چگونه تحولات انقلابی و جنگ داخلی، ساختار پدرسالارانۀ خانواده‌های قزاق را دچار گسست می‌کند و اعضای یک خانواده را به جبهه‌های متقابل «سرخ» و «سفید» می‌کشاند. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی است و بر تحلیل محتوای داستان‌ها با تکیه بر بافت تاریخی-اجتماعی استوار است. یافته‌ها نشان می‌دهد که شولوخوف در دو دسته از داستان‌ها، دو سرنوشت متقابل را به تصویر می‌کشد: داستان‌هایی که در آنها احساسات والای بشری (ایثار، گذشت، عشق به همنوع) در اوج بحران شکوفا می‌شود و داستان‌هایی که در آنها نفرت، کینه و تعصب به پسرکشی، پدرکشی و برادرکشی می‌انجامد. نتیجه آنکه خانواده در «داستان‌های دُن» نه تنها واحد اجتماعی، بلکه بازتابی از سرنوشت ملت روسیه در بحران تاریخی است. شولوخوف با توصیف جزئی و خاص، به توصیف عام و کلی می‌رسد و با روایت سرنوشت فردی، سرنوشت ملی را بازمی‌نمایاند.

کلیدواژه‌ها: شولوخوف؛ داستان‌های دُن؛ جنگ داخلی؛ خانواده؛ قزاق‌های دُن‌نشین؛ ارزش‌های انسانی؛ رئالیسم.

Abstract

Mikhail Sholokhov (1905–1984), the great Russian writer and Nobel Prize laureate in Literature, presents a realistic and deeply moving portrayal of the disintegration of Don Cossack families during the Russian Civil War of 1917–1922 in his collection Don Stories (1926). The main question addressed in the present article is how the revolutionary upheavals and the Civil War disrupted the patriarchal structure of Cossack families and drew members of the same family onto opposing Red and White fronts. The study employs a descriptive-analytical method based on content analysis of the stories within their historical and social context. The findings indicate that Sholokhov depicts two contrasting destinies in two groups of stories: stories in which lofty human emotions—self-sacrifice, forgiveness, and love for one’s fellow human beings—flourish at the height of crisis, and stories in which hatred, resentment, and fanaticism lead to the killing of sons, fathers, and brothers. The study concludes that the family in Don Stories is not merely a social unit but also a reflection of the fate of the Russian people amid a historical crisis. Through detailed and particularized depiction, Sholokhov moves toward a broader and more universal representation; by narrating individual destinies, he reflects the destiny of the nation as a whole.

Keywords: Sholokhov; Don Stories; Civil War; Family; Don Cossacks; Human Values; Realism.